HURMA ZAMANI

Hurmalar olmaya basladi. Tam mevsimi simdi. Bu hurmalar kirmizi halde iken yani taze iken yendiginde sulu, kutur kutur oluyorlar. Biraz gecip de kabuklari kahverengi oldugunda ise tatli mi tatli, helva kivaminda oluyorlar. Cok guzel. Hurma cok besleyici bir meyve. Nerede okudugumu hatirlayamiyorum simdi ama, bitkiden hayvana gecisin ozelliklerini tasiyormus. Yani hem hayvansal hem de bitkisel hucreler varmis bunyesinde. Besleyici degerinin yuksek olmasi belki de bu yuzdendir. Peygamber Efendimiz Hz. Muhammed (s.a.v.)de, yiyecek bir seyi olmayan biri eger uc adet hurma yerse o gunluk gidasini alacagini soylemis.

KUMKUAT

Turkce'ce adi Kamkat olan bu meyve turuncgiller icinde kabugu ile yenebilen tek meyve olarak geciyor. Ana vatani Cin olup en cok yetistirilen ulke ise Japonya. C vitamini deposu. Misir'da gordum ilk olarak. Portakalin oval sekildeki minyatur hali. (Yukaridaki fotografi www.kamkat.com adli siteden aldim)

Turkiye'de salon bitkisi olarak satiliyormus ama uzerinde meyvesi yokmus. En uygun iklim olarak Rize bolgesine uyum saglamis ve oradan satilanlar uzerinde meyvesi ile birlikte satiliyormus. Nasil kullanildigini bilmeyenlere ornek olarak ben yaptigim receli ornek verebilirim. Ilk aldigimizda kabuklari ile yemistik. Gayet de rahat yeniyor. Daha sonra recel yapmayi denedim. Cok da guzel oldu. Simde her yil bu mevsim geldiginde ben kumkuat receli yapiyorum.




Soyle bir yol tutturdum; once kamkatlari yikayip kaynar suya atip hasliyorum. Cok fazla haslarsaniz meyveler patliyor onun icin suyun rengi sariya donusunceye kadar diyelim. Daha sonra da seker ve suyla yaptigim serbetin icine atip koyulasip recel kivamina gelene kadar pisiriyorum. Yapip da yiyenlere afiyet olsun!..

KANTALUB

Porsiyonluk kavunlar bunlar. Kucuk bir top buyuklugunde. Bir kisi yada iki kisi icin ideal ebattalar. Oldukca sulu ve tatlidirlar. Isterseniz dilimleyin , isterseniz ortadan ikiye keserek kasikla yiyin. Tabii isterseniz cekirdeklerini cikarip biraz da oyarak guzel bir meyve sepeti de yapabilirsiniz.

BALAH

Balah (hurma) dogal olarak her zaman her yerde bulunuyor burada. Mevsimi geldiginde hurma agaclari salkim salkim hurmalarla doluyor. Hurmanin yuzlerce cesidi varmis. Bizim Turkiye'de bildigimiz hurma Arabistan'dan ya da Tunus'tan gelen kurutulmus hurmalardir. Ben burada hurmanin tazesini gorunce cok sasirmistim. Sanki hurma agacindan bizim bildigimiz sekilde toplanirmis gibi. Ama taze hurmanin da tadina doyum olmuyor hani. kabuklarini elinizle soyup yediginizde ayni helva her gibi oluyorsunuz. Bu hurmanin bir de sari ve kirmizi renkte olani var. Ben ne yazik ki bugun yarin derken kirmizi hurmanin fotografini cekemeden cekildi piyasadan. Ancak sarisini yakalayabildim.

Kirmizi hurma resimde gordugunuz sari hurmadan daha ince ve uzun. Sulu ve tatli, elma gibi, kabugu kirmizi ici beyaz. Kutur kutur yersiniz ki ben kirmizisini daha cok seviyorum. Zaten yemekten resmini cekemedim!

Sari hurma biraz daha tiknaz. Onun da ici beyaz ve sulu.
Taze hurmayi yerken kurusunu yerkenki kadar icinizi baymiyor tattan. O yuzden bir oturusta yiyebildiginiz kadar yersiniz.

Hurma besin degeri acisindan cok zengin bir meyve. Bir zamanlar hurmanin, yasamin bitkiden hayvana gecis surecinde olustugunu okumustum. Bu yuzden hem bitki hem de hayvan hucre yapisina sahipmis. Bu yuzden cok besleyici sanirim. Eger yiyecek hic bir seyiniz yoksa 3 tane hurma gunluk besin ihtiyacinizi karsilarmis. Bunu ogrendigimde sabahlari okula giderken bir sey yemeyen kizima uc tane hurma yedirerek yollardim gectigimiz yillarda, icim rahat ederdi.

Taze hurma ile burada cok guzel tatlilar yapiyorlar daha sonra yemek tariflerini yazmaya basladigimda bahsedecegim bunlardan da..

GUVAFA

Armuda benzeyen bir meyve. Etli kisminin yapisi da oyle yalniz armuttan oldukca degisik bir tadi var. Armut gibi akan sulari yok yerken, tadinin da kendine has bir bahari var. Tatli bir meyve ama ic bayan cinsinden degil. Cekirdekleri resimlerdeki gibi siralanmis, kucucuk ama sert cekirdekler. Isterseniz bicakla kavun cekirdegini temizler gibi temizleyebilirsiniz. Ben hic cikarmadan cekirdekleri ile birlikte yiyorum. Rahatsiz etmiyor. Ama cekirdegi cignemeye calismamak lazim cunki oldukca sert. Guvafa kis mevsiminde bol miktarda bulunuyor. Marketlerde kutularda ya da siselerde meyve suyu olarak da satiliyor.

ESHTA

Eshta burada tanidigim meyvelerden biri. Distan bakinca kozalaga benziyor. Manavda biraz ham hali ile satiliyor. Alip bi iki gun beklemek lazim. Bu zaman zarfinda yumusuyor. Ici bol cekirdekli. Siyah, kuru fasulya buyuklugunde bir suru cekirdek var icinde. Ama cekirdekler kaygan oldugundan yerken beni hic rahatsiz etmiyor. Meyvenin ici beyaz, muhallebi kivaminda. Ustunden bicak yardimi ile bir kapak acip kasikla yiyorsunuz. Gercekten lezzetli. Eshta'nin Arapca'daki anlami "kaymak" demek. Adina yakisir bir meyve.

HARANKESH

Kis geldi cesit cesit meyveler doldu manavlarin tezgahlarina. Elma, portakal, mandalina, muz, nar gibi bildiklerimizin yaninda bir de bizim icin degisik olanlar var. Bu meyveleri bir bir tanitmaya calisacagim bu gunlerde. Bunlardan birisi de Harankesh.

Yandaki resimde goruldugu gibi meyveler kabuklarin icinde. Kurumus cicege benziyor kabuklar. Elinizle acarak icinden meyveyi cikarip yiyorsunuz. Tadi tatli ama hafif bir mayhoslugu da var. Olgun meyvalarin tatlilik orani daha tam olgunlasmamislara oranla daha fazla. Eksi-tatli lezzetleri sevenler icin cok guzel, ayni zamanda kendine has kokusu ve lezzeti olan bir meyve.

Kasim ayi tezgahlara cikmaya basladigi ay. Yaklasik bir aylik bir mevsimi var. O yuzden her firsatta alip yemeye calisiyorum. Cekirdek yerken insan birakamaz ya bitirene kadar, bu harankesh i de baslayinca yemeye bitirene kadar birakamiyorum. Bu arada meyvenin adinin ne anlama geldigini sormustum esime " saklanmis kadin" gibi bir anlami varmis!

Kabuklarini actiginizda findik buyuklugunde inci taneleri gibi gorunuyorlar.